محمد ابراهيم نواب ( بدايع نگار )

33

فيض الدموع شرح زندگانى و شهادت امام حسين ( ع ) ( فارسي )

6 . تصحيح وترجمهء قاموس اللغة فيروزآبادى كه به طور سنگى در قطع رحلي چاپ شده است . 7 . تحقيقاتى بر كتابي از جار اللّه زمخشري سيف اللّه نواب از نوادگان بدايع‌نگار در مقدمه‌اى كه بر چاپ 1345 فيض الدموع نوشته ، اين مطلب را ذكر كرده است . 8 . عبرة الناظرين وعبرة الحاضرين مؤلف در اين كتاب ، وقايع ده سال زمان ناصر الدين شاه را از سال 1279 تا 1289 بيان مىكند . حسين نواب در مجلهء يغما ، سال 18 ، شمارهء 8 صص 405 - 410 ، سال تأليف اين كتاب را 1280 ذكر مىكند ، درحالىكه خود مؤلف به قضيهء قحطى سال 1288 مىپردازد كه تا سال 1289 ادامه داشت . بدايع‌نگار اين كتاب را بعد از عقد اللئالي كه در سال 1275 تأليف كرده ، نوشته است . البتة أستاذ دانش‌پژوه به اشتباه گفته است كه بدايع‌نگار عبرة الناظرين را در سن 20 سالگى نوشته است « 1 » . در هر صورت ، عبرة الناظرين راجع به حادثهء هولناك وفاجعهء دردناك قحطى سال 1288 است كه منجر به سقوط ميرزا يوسف مستوفى الممالك از صدارت إيران شد . وى در هجو وطعن مشير الدولة ميرزا حسين خان قزوينى هيچ فروگذار نمىكند . بذل وبخششهاى بىحساب أو را ، سخت به باد انتقاد مىگيرد . مؤلف فاجعهء قحطى را چنين ترسيم مىكند : « در تضاعيف اين حال ، موسم دىماه در رسيد واز پس چند سال جدب ، أزمنة وازمّات سنين ، زمستانى سخت ، وبردى شديد فراز آمد . مغزها در

--> ( 1 ) . راهنماى كتاب ، سال 20 ، شمارهء 11 و 12 ، صص 906 - 909 .